| Join Now | |
| WhatsApp Channel | Join Now |
| Telegram Channel | Join Now |
দশম শ্ৰেণী গণিত - পৰিসংখ্যা
এই পাঠ্যাংশ SCERT Class 10 Mathematics বইৰ অধ্যায় 14 : পৰিসংখ্যা বিষয়ক চমু বিৱৰণ আৰু সমস্যাসমূহৰ সমাধানসমূহ লৈ কেন্দ্ৰিত। অনুশীলনী - 14.2 পৰিসংখ্যা অধ্যায়ৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ অনুশীলনীসমূহৰ অন্যতম, য’ত ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে তথ্য সংগ্ৰহ, বিশ্লেষণ আৰু গাণিতিক মাধ্য় (mean), মধ্যমা (median), আৰু বহুলক (mode) আদিৰ ওপৰত গভীৰ জ্ঞান লাভ কৰে। এই অনুশীলনীৰ উদ্দেশ্য হ’ল ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ পৰিসংখ্যা সম্পৰ্কীয় ধাৰণা স্পষ্ট কৰা আৰু তথ্যানুসন্ধানমূলক দক্ষতা উন্নত কৰা। অনুশীলনী - 14.2 ৰ সমস্যাবোৰ বিশেষকৈ তথ্যৰ ফ্রিকুৱেঞ্চি টেবুল নিৰ্ণয়, গড় গণনা আৰু তথ্য বিশ্লেষণৰ ওপৰত আধাৰিত।

সংঘবদ্ধ তথ্যৰ বহুলক (Mode of Grouped Data)
| বহুলক | = | l | + | ( |
f1 + f0 2f1 - f0 - f2
|
) × h |

য'ত
l = শ্ৰেণীৰ নিম্নসীমা (f1 বাৰংবাৰতাৰ শ্ৰেণীৰ অন্তৰাল নিম্নসীমাটো)
h = শ্রেণী অন্তৰালৰ দৈর্ঘ্য
f1 = শ্ৰেণীৰ বাৰংবাৰতা ( বাৰংবাৰতাৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ সংখ্যা )
f0 = পূর্ববর্তী শ্ৰেণীৰ বাৰংবাৰতা (f1 বাৰংবাৰতা ৰ ওপৰৰ সংখ্যাটো)
f2 = পৰবৰ্তী শ্ৰেণীৰ বাৰংবাৰতা (f1 ৰ তলৰৰ সংখ্যাটো)
শ্রেণী অন্তৰালৰ দৈর্ঘ্য (h) = শ্ৰেণীৰ উচ্চ সীমা - নিম্ন সীমা

পৰিসংখ্যা : অনুশীলনী 14.2
1. এবছৰত এখন চিকিৎসালয়ত ভৰ্তি হোৱা ৰোগীৰ বয়স তলৰ তালিকাত দেখুওৱা হ'ল
| বয়স (বছৰ) | ৰোগীৰ সংখ্যা |
| 5 - 15 | 6 |
| 15 - 25 | 11 |
| 25 - 35 | 21 |
| 35 - 45 | 23 |
| 45 - 55 | 1 |
| 55 - 65 | 5 |
ওপৰত দিয়া তথ্যৰ মাধ্য আৰু বহুলক উলিওৱা। দুয়োটা কেন্দ্ৰীয় মাপৰ তুলনা কৰা আৰু তাৎপর্য ব্যাখ্যা কৰা।
Solution :
বহুলক
f1 = 23
f0 = 21
f2 = 1
l = 35
h = 10 (15 - 5)
| বহুলক | = | l | + | ( |
f1 - f0 2f1 - f0 - f2
|
) × h |
| = | 35 | + | ( |
23 - 21 2 × 23 - 21 - 1
|
) × 10 |
| = | 35 | + | ( |
2 46 - 22
|
) × 10 |
| = | 35 | + |
20 24
|
| = | 35 | + | 0.83 |
| = | 35.83 বছৰ | |||||
YouTube Channel
| Assam TET Academy | Subscribe Now |
| Assam Job Portal | Subscribe Now |
2. তলৰ তথ্যসমূহে 225 টা বৈদ্যুতিক উপাদানৰ পৰ্য্যবেক্ষণৰ দ্বাৰা উপলব্ধ আয়ুস (ঘণ্টাত) নিৰূপণ কৰে।
| আয়ুস (ঘণ্টাত) | বাৰংবাৰৰ্তা |
| 0 - 20 | 10 |
| 20 - 40 | 35 |
| 40 - 60 | 52 |
| 60 - 80 | 61 |
| 80 - 100 | 38 |
| 100 - 120 | 29 |
উপাদানসমূহৰ বহুলক আয়ুস নির্ণয় কৰা।
Solution :
f1 = 61
f0 = 52
f2 = 38
l = 60
h = 20 (20 - 0)
| বহুলক | = | l | + | ( |
f1 - f0 2f1 - f0 - f2
|
) × h |
| = | 60 | + | ( |
61 - 52 2 × 61 - 52 - 38
|
) × 20 |
| = | 60 | + | ( |
9 122 - 90
|
) × 20 |
| = | 60 | + |
180 32
|
| = | 60 | + | 5.625 |
| = | 65.625 ঘণ্টা | |||||
SEBA Class 10 in Assamese Medium
| English | অসমীয়া | গণিত |
| বিজ্ঞান | সমাজ | উচ্চ গণিত |
| E.Grammar | অ. ব্যাকৰণ |
3. এখন গাঁৱৰ 200 টা পৰিয়ালৰ মাহেকীয়া ঘৰুৱা খৰচ তলৰ তালিকাত সন্নিবিষ্ট কৰা হৈছে। পৰিয়ালকেইটাৰ মাহেকীয়া খৰচৰ বহুলক নিৰ্ণয় কৰা। মাহেকীয়া খৰচৰ মাধ্যও নিৰ্ণয় কৰা।
| খৰচ (টকাত) | পৰিয়ালৰ সংখ্যা |
| 1000 - 1500 | 24 |
| 1500 - 2000 | 40 |
| 2000 - 2500 | 33 |
| 2500 - 3000 | 28 |
| 3000 - 3500 | 30 |
| 3500 - 4000 | 22 |
| 4000 - 4500 | 16 |
| 4500 - 5000 | 7 |
Solution :
f1 = 40
f0 = 24
f2 = 33
l = 1500
h = 500 (1500 - 1000)
| বহুলক | = | l | + | ( |
f1 - f0 2f1 - f0 - f2
|
) × h |
| = | 1500 | + | ( |
40 - 24 2 × 40 - 24 - 33
|
) × 500 |
| = | 1500 | + | ( |
16 80 - 57
|
) × 500 |
| = | 1500 | + |
8000 23
|
| = | 1500 | + | 347.82 |
| = | 1847.82 | |||||
মাহেকীয়া খৰচৰ বহুলক = 1847.82 টকা
4. তলৰ তথ্যসমূহে ভাৰতৰ বিভিন্ন ৰাজাৰ উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিধ্যালয়ত শিক্ষক-ছাত্ৰৰ অনুপাত নির্ণয় কৰিছে। এই তথ্যৰ বহুলক আৰু মাধ্য নিৰ্ণয় কৰা। দুয়োটা মাপৰ তাৎপৰ্য্য লিখা।
| এজন শিক্ষকৰ বিপৰীতে ছাত্ৰৰ সংখ্যা | ৰাজ্যৰ সংখ্যা |
| 15 - 20 | 3 |
| 20 - 25 | 8 |
| 25 - 30 | 9 |
| 30 - 35 | 10 |
| 35 - 40 | 3 |
| 40 - 45 | 0 |
| 45 - 50 | 0 |
| 50 - 55 | 2 |
Solution :
f1 = 10
f0 = 9
f2 = 3
l = 30
h = 5 (20 - 15)
| বহুলক | = | l | + | ( |
f1 - f0 2f1 - f0 - f2
|
) × h |
| = | 30 | + | ( |
10 - 9 2 × 10 - 9 - 3
|
) × 5 |
| = | 30 | + | ( |
1 20 - 12
|
) × 5 |
| = | 30 | + |
5 8
|
| = | 30 | + | 0.625 |
| = | 30.625 | |||||
5. বিশ্বৰ কেইজনমান শীর্ষ পৰ্য্যায়ৰ ক্রিকেটাৰে আন্তঃ ৰাষ্ট্ৰীয় এদিনীয়া খেলত কৰা ৰানৰ সংখ্যা তলত সন্নিবিষ্ট কৰি দেখুওৱা হ'ল
| ৰানৰ সংখ্যা | বেটমেনৰ সংখ্যা |
| 3000 - 4000 | 4 |
| 4000 - 5000 | 18 |
| 5000 - 6000 | 9 |
| 6000 - 7000 | 7 |
| 7000 - 8000 | 6 |
| 8000 - 9000 | 3 |
| 9000 - 10000 | 1 |
| 10000 - 11000 | 1 |
তথ্যৰ বহুলক উলিওৱা।
Solution :
f1 = 18
f0 = 4
f2 = 9
l = 4000
h = 1000 (4000 - 3000)
| বহুলক | = | l | + | ( |
f1 - f0 2f1 - f0 - f2
|
) × h |
| = | 4000 | + | ( |
18 - 4 2 × 18 - 4 - 9
|
) × 1000 |
| = | 4000 | + | ( |
14 36 - 13
|
) × 1000 |
| = | 4000 | + |
14000 23
|
| = | 4000 | + | 608.69 |
| = | 4608.69 | |||||
বহুলক = 4608.69 ৰান
NCERT Class 10 in English Medium
| English | Assamese | Mathematics |
| G.Science | S.Science | Adv. Maths |
| Geography | E.Grammar | অ. ব্যাকৰণ |
| IT(Computer) |
||
6. এজন ছাত্রই 3 মিনিটৰ মূৰে মূৰে এটা ৰাস্তাৰ কোনো এটা ঠাইৰ মাজেৰে পাৰ হোৱা গাড়ীৰ সংখ্যা লিখি ৰাখি কার্যটো 100 বাৰ সমাপন কৰি তলৰ তালিকাত উপস্থাপন কৰিলে তথ্যৰ বহুলক নির্ণয় কৰা
| গাড়ীৰ সংখ্যা | বাৰংবাৰতা |
| 0 - 10 | 7 |
| 10 - 20 | 14 |
| 20 - 30 | 13 |
| 30 - 40 | 12 |
| 40 - 50 | 20 |
| 50 - 60 | 11 |
| 60 - 70 | 15 |
| 70 - 80 | 8 |
Solution :
f1 = 20
f0 = 12
f2 = 11
l = 40
h = 10 (10 - 0)
| বহুলক | = | l | + | ( |
f1 - f0 2f1 - f0 - f2
|
) × h |
| = | 40 | + | ( |
20 - 12 2 × 20 - 12 - 11
|
) × 10 |
| = | 40 | + | ( |
8 40 - 23
|
) × 10 |
| = | 40 | + |
80 17
|
| = | 40 | + | 4.705 |
| = | 44.705 | |||||
বহুলক = 44.705 খন গাড়ী
| পৰিসংখ্যা : অনুশীলনী | |||
| 14.1 | 14.2 | 14.3 | 14.4 |
Study Materials (AssamTET.com)
| Assam TET-LP | Assam TET-UP | CTET - Paper 1 |
| CTET - Paper 2 | ADRE Grade 3 | ADRE Grade 4 |
| Assam Police | D.El.Ed | Class 10 |
| Asaam TET-GT | Assam TET-PGT | Class 12 |
Design & Developed by Assam TET Academy
Copyright © 2026 Assam TET | All rights reserved